Bel fıtığı belirtileri: hangi ağrı fıtığa işaret eder?

Fıtıklaşan disk dokusu sinir kökünü tahriş ettiğinde ağrı belde kalmaz; kalçadan uyluğun arkasına, oradan bacağa ve bazen ayak parmaklarına doğru iner. Bu yayılım rastgele değildir, sinirin dağılım alanını izleyen net bir hat çizer.

Ağrının hangi parmağa ulaştığı, etkilenen seviyeyi büyük ölçüde gösterir. Başparmağa doğru inen bir hat çoğunlukla L5 seviyesini, küçük parmak ve topuk tarafına inen hat ise S1 seviyesini işaret eder. Bu bilgi muayenede yapılan kas gücü ve refleks testleriyle birlikte değerlendirilir.

Yayılımı olmayan, yalnızca belde kalan ağrı da fıtığa bağlı olabilir; ancak bu durumda kas zorlanması, faset eklem problemi ve sakroiliak eklem kaynaklı ağrılar da aynı ölçüde olasıdır ve ayırıcı değerlendirme gerekir.

Öksürmek, hapşırmak ve ıkınmak karın içi basıncını ani olarak yükseltir; bu basınç omurga kanalına da yansır. Sinir kökü zaten baskı altındaysa bu ani artış ağrıyı belirgin şekilde şiddetlendirir.

Bu bulgu klinik olarak değerlidir çünkü kas kaynaklı ağrılarda genellikle görülmez. Kas zorlanmasında ağrı hareketle artar, basınç değişimiyle değil.

Sinir kökü yalnızca ağrı taşımaz; duyu ve kas gücü bilgisini de iletir. Baskı sürdüğünde ağrıya uyuşma ve karıncalanma eklenir. Bunlar da ağrı gibi sinirin dağılım alanına uyan bir desen izler.

Güç kaybı daha ileri bir bulgudur. Ayak parmak ucuna basmakta veya topuk üzerinde yürümekte zorlanma, ilgili sinir kökünün belirgin şekilde etkilendiğini gösterir ve değerlendirmenin aciliyetini artırır.

Her iki bacakta birden gelişen uyuşma, makat çevresinde his kaybı veya idrar-dışkı kontrolünde değişiklik acil bir tablodur ve vakit kaybetmeden hekime başvurulmasını gerektirir.

Disk kaynaklı ağrı genellikle öne eğilmekle ve uzun süre oturmakla artar, ayakta durmakla ve yürümekle bir miktar rahatlar. Bunun sebebi, öne eğilirken diskin arka tarafına binen basıncın artmasıdır.

Bu desen, faset eklem kaynaklı ağrının tam tersidir: orada geriye bükülmek şikâyeti artırır, öne eğilmek rahatlatır. Muayenede uygulanan yükleme testleri bu ayrımı netleştirir.