Dizİstanbul Avrupa Yakası
Kondromalazi ve kıkırdak problemleri tedavisi
Kondromalazi, diz kapağının arka yüzündeki kıkırdağın yumuşaması ve yapısının bozulmasıdır. Görüntülemede saptanan bu bulgu, ağrının şiddetiyle çoğu zaman doğrudan ilişkili değildir.
Diğer adları: Kondromalazi patella, diz kapağı kıkırdak yumuşaması
Nedir?
Diz kapağının arka yüzü, vücudun en kalın kıkırdağıyla kaplıdır çünkü buraya binen basınç çok yüksektir. Bu kıkırdak aşırı ve düzensiz yüklenme altında yumuşayabilir, yüzeyi pürüzlenebilir. Artroskopide veya MR'da görülen bu değişikliğe kondromalazi denir ve derecelendirilir.
Önemli olan şudur: kıkırdak dokusunda sinir ucu yoktur. Başka bir deyişle kıkırdağın kendisi doğrudan ağrı üretmez. Ağrı, kıkırdak altındaki kemikten, eklem kapsülünden ve çevre yumuşak dokulardan gelir. Bu yüzden ileri derecede kondromalazisi olan bazı kişiler ağrısızken, hafif değişikliği olanlar belirgin şikâyet yaşayabilir.
Tedavi hedefi kıkırdağı onarmak değildir; mevcut yöntemlerle bu mümkün değildir. Hedef, diz kapağı üzerindeki basıncı azaltmak ve dizin hareket sırasındaki kontrolünü iyileştirmektir. Bu, patellofemoral ağrı sendromundakiyle büyük ölçüde aynı yaklaşımdır ve sonuçları iyidir.
Belirtiler
- Diz kapağı çevresinde ve arkasında ağrı
- Merdiven inerken ve çömelirken artan şikâyet
- Uzun süre dizler bükülü oturduktan sonra ağrı
- Diz kapağında çıtırtı ve sürtünme hissi
- Aktivite sonrası hafif şişlik
- Dizi tam bükünce artan rahatsızlık
- Yokuş aşağı yürürken belirginleşen ağrı
Nedenler ve risk faktörleri
- Diz kapağının oluk içinde düzensiz hareket etmesi
- Kalça kaslarında zayıflık ve dizin içe çökmesi
- Kuadriseps kuvvet dengesizliği
- Tekrarlayan aşırı yüklenme ve ani hacim artışı
- Geçirilmiş diz kapağı çıkığı veya travma
- Uzun süre dizler bükülü kalma alışkanlığı
Değerlendirme süreci
Diz kapağı hareketi ve çevresindeki hassasiyet elle değerlendirilir. Kompresyon testleri uygulanır ve ağrının hangi diz açısında ortaya çıktığı kaydedilir; bu bilgi egzersizlerin hangi açı aralığında yapılacağını belirler.
Kalça abdüktör ve dış rotator kuvveti, tek bacak çömelmede dizin içe çökme derecesi ve kuadriseps kuvveti ölçülür. Görüntüleme raporundaki kondromalazi derecesinin ne anlama geldiği ve neden ağrıyla zayıf ilişkili olduğu açıklanır.
Tedavi süreci
0–3 hafta
Basıncı azaltma
Ağrıyı tetikleyen derin diz bükme pozisyonları geçici olarak sınırlanır. Kuadriseps çalışması ağrısız açı aralığında başlatılır ve kalça kuvvetlendirmesine hemen geçilir.
3–10 hafta
Kuvvet ve hizalama
Kalça ve kuadriseps kuvvetlendirmesi sistematik olarak ilerletilir. Amaç diz kapağının oluk içinde daha düzenli hareket etmesini sağlayacak kas kontrolünü kurmaktır.
10–16 hafta
Açı aralığını genişletme
Ağrısız çalışılabilen diz açısı kademeli olarak genişletilir; çömelme ve merdiven kapasitesi artırılır.
Sürdürme
Yük yönetimi
Aktivite hacmi kademeli artırılır ve kuvvet çalışması sürdürülür. Uzun süre dizler bükülü oturmayı bölen mola düzeni önerilir.
Ne kadar sürer?
Belirgin iyileşme çoğunlukla 8–14 hafta içinde görülür; program 10–16 seans sürer. Kıkırdaktaki yapısal değişiklik geri dönmese de ağrının belirgin şekilde azalması ve fonksiyonun normale dönmesi olağan sonuçtur.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Aşağıdaki bulgular fizyoterapi kapsamı dışındadır ve hekim değerlendirmesi gerektirir.
- Dizde kilitlenme veya gerçek takılma
- Hızla gelişen büyük şişlik
- Diz kapağının yerinden çıkması
- Ateş, kızarıklık ve sıcaklık artışı
- Gece dinlenmeyle geçmeyen, giderek artan ağrı
Sık sorulan sorular
Kıkırdağım geri gelir mi?
Yumuşamış kıkırdak eski yapısına dönmez. Ancak kıkırdakta sinir ucu olmadığı için bu durum ağrının kalıcı olacağı anlamına gelmez; basınç azaldığında ağrı çoğunlukla geçer.
Dizim çıtırdıyor, kötüye mi gidiyor?
Ağrısız çıtırtı yaygındır ve tek başına ilerleme göstergesi değildir. Ağrı, şişlik veya kilitlenme eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Çömelmekten kaçınmalı mıyım?
Erken dönemde derin çömelme sınırlanır ancak kalıcı kaçınma kas kaybına yol açar. Program ilerledikçe çömelme ağrısız hâle getirilerek geri kazandırılır.
Ameliyat gerekir mi?
Çoğu olguda gerekmez. Kondromalaziye yönelik cerrahi girişimlerin uzun vadeli üstünlüğü gösterilmemiştir; ilk tercih egzersiz temelli tedavidir.
Uygulanan yöntemler
İlgili durumlar
Bu sayfadaki içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz için mutlaka bir sağlık profesyoneline başvurun.
Değerlendirme randevusu
Değerlendirme için sevk gerekmemektedir. Kondromalazi ve kıkırdak problemleri tedavisi konusunda WhatsApp üzerinden başvurabilirsiniz; uygun gün ve saat seçenekleriyle birlikte dönüş sağlanır.